Δευτέρα, 20 Φεβρουαρίου 2012

Henry D. Thoreau--Walden η η ζωη στο δασος.




Οσοι διαβαζετε για καιρο το μπλογκ μου θα εχετε παρατηρησει οτι αποφευγω την βιβλιοκριτικη και δεν κανω παρουσιασεις βιβλιων που εχω διαβασει. Οι λογοι ποικιλουν: αφενος δεν βρισκω νοημα στην βιβλιοκριτικη, δεν ξερω τι θα πει κανω κριτικη τεχνης, δεν εχω τι να πω για κατι που διαβασα. Θελω να πω οτι η απολαυση οταν διαβαζεις ενα βιβλιο ειναι καθαρα προσωπικη υποθεση και αν αρχιζεις να το αναλυεις στους αλλους χανεις ολη την μαγεια. Διαλυεις τους συνδεσμους του βιβλιου και δινεις στους αλλους τα κομματια για αναλυση. Αλλα αυτο που αναλυεις δεν ειναι το βιβλιο αλλα οτι εμεινε απο το βιβλιο: τα κομματια του.

Οσο και να θελω να παραμεινω συνεπης με την παραπανω αποψη αποψε δεν μπορω να το κανω. Θα γινω ασυνεπης με τα πιστευω μου για μια αναρτηση. Καιρο τωρα το γυροφερνω στο μυαλο μου να γραψω αυτο που θα διαβασετε αποψε. Αλλα το φερνω απο δω, το φερνω απο εκει, και τελικα καταληγω να βαριεμαι να κατσω να γραψω.

Αλλα το Walden του Θορω ειναι πολυ λαμπερο για να το καταχωνιασω στο πισω μερος του μυαλου μου και να μην γραψω τιποτα για αυτο το βιβλιο. Τοσο με εχει συγκλονισει που απλα δεν μπορω να το κρατησω μεσα μου: θα μιλησω!

Τον Θορω δεν τον ηξερα. Τυχαια ηρθε στα χερια μου το βιβλιο οταν μου το εστειλε η μανα μου για να εχω κατι να διαβαζω στην Γαλλια. Στην αρχη, παντα καχυποπτος και αηδιασμενος απο το ευτελες της συγχρονης λογοτεχνικης παραγωγης δεν το πηρα με καλο ματι. Η περιληψη στο οπισθοφυλλο λιγο πολυ αδιαφορη: Το 1845 ενας νεαρος αποφοιτος του Harvard (ο ιδιος ο Θορω) αφηνει την πολη για να ζησει στην εξοχη, μακρια απο τον πολιτισμο και τους ανθρωπους. Και το βιβλιο αποτελει τις ξαναδουλεμενες σημειωσεις που κρατουσε ο Θορρω στα δυο χρονια που εμεινε μακρια απο τον πολιτισμο. Σαν θεμα με αφηνε παγερα αδιαφορο: τι με νοιαζει να διαβαζω τις σκεψεις καποιου που πηγε να μεινει μονος στο δασος. Σιχαινομαι τις βιογραφιες και τις αυτοβιογραφιες και επισης το ημερολογιο μου φανηκε καπως σαν αυτοβιογραφια. Αηδιασα στην σκεψη του τι θα κρυβοταν στις σελιδες του βιβλιου: βαρεμαρα και πληξη φριχτη. Ασε που αναφερεται στο 1845. Εχουμε 2012. Τι κοινο θα μπορουσε ποτε να εχει ο συγχρονος ανθρωπος με τις εμπειριες και τις σκεψεις καποιου που εζησε τοσο παλια γραμμενες μαλιστα σε στυλ ημερολογιου?

Παρολα αυτα ξεκινησα να διαβαζω.


Ξερεις ειναι καποιες φορες που διαβαζοντας τις πρωτες γραμμες ενος βιβλιου νιωθεις διαισθητικα την σοβαροτητα που εχει ο συγγραφεας οταν γραφει το βιβλιο. Και αυτο που καταλαβα ηταν οτι ο Θορω επαιρνε τουλαχιστον τον εαυτο του και τους αναγνωστες του στα σοβαρα.

Το Walden λοιπον αντικατοπτριζει την διανοια του συγγραφεα του: λαμπερο σαν τον ηλιο το μεσημερι. Ο Θορω κατοχος της κλασσικης παιδειας, γνωστης των θετικων επιστημων, φυσιοδιφης, νατουραλιστης φιλοσοφος και ποιητης ειναι αυτο που με δυσκολια μπορει να ειναι ο συγχρονος ανθρωπος: ενας homo universalis. To Walden απο την αποψη της γλωσσας πεταει στους ουρανους, αναλαφρα αλλα με καλλιτεχνικη δεινοτητα. Η γλωσσα φοραει τα καλα της. Λαμπερη χωρις να γινεται βαρια και εξεζετημενα περιτεχνη.

Οι σκεψεις που εκφραζονται στο βιβλιο ειναι ειναι ενος ανθρωπου που εθελουσια αποχωρει απο τον πολιτισμενο κοσμο για να βρει την απαντηση στο ερωτημα "μπορει κανεις να συνδυασει την ευρωστια των αγριων με την πνευματικοτητα του πολιτισμενου ανθρωπου?". Ειναι σκεψεις ενος ανθρωπου που αναζητα να βρει αν γινεται κανεις να ζησει διαφορετικα απο οτι επιβαλλει ο συγχρονος πολιτισμος, να "ζησει απο επιλογη μονο τα ουσιαστικα πραγματα της ζωης και να δει αν θα μπορουσε να μαθει αυτα που θα του διδασκε, και οχι οταν πεθανει να μαθει τελικα οτι δεν εζησε".

Ως φιλοσοφια ζωης το βιβλιο, σε συναρτηση παντα με την αντιληψη της φυσης (ειπαμε ηταν νατουραλιστης φιλοσοφος) ειναι απο τα καλυτερα που εχω διαβασει μεχρι σημερα. Το βαθος της σκεψης του Θορω δεν βαραινει, ειναι αναλαφρο, δεν κουραζει με αφηρεμενες φιλοσοφικες σκεψεις. Πηγη των σκεψεων και των αποψεων του αποτελουν καθημερινα πραγματα που παρατηρει ζωντας στην φυση. Δεν ειναι σκεψεις καποιου που στοχαζεται αφηρημενα. Ειναι πραγματα που εχουμε βιωσει ολοι μας αλλα ποτε δεν καναμε τον κοπο να σταματησουμε λιγο, να δουμε και να σκεφτουμε πανω σε αυτα.

Η εικονα τους ανθρωπου που ζει αρμονικα με την φυση δεν αφηνεται να καταληξει σε μια παιδικη παρακληση για επιστροφη στην φυση. Η φρεσκαδα της γραφης του Θορω ειναι ενος παιδιου που ανακαλυπτει πρωτη φορα την ομορφια του κοσμου αλλα δεμενη με την ωριμη σκεψη ενος προικισμενου ενηλικα. Οι αφορισμοι, η ειρωνια η παρατηρηση της ζωης στην φυση και των συμβαντων σε αυτην δινουν μια απολαυστικη γευση στο βιβλιο. Γνωστης της αρχαιας φιλοσοφιας, των ανατολικων φιλοσοφιων, του χριστιανισμου και των επιστημων, συνδυασει υπεροχα στο βιβλιο του ολα αυτα τα ετερογενη και ασυνδετα στοιχεια. Πρωτη φορα βλεπω τετοια συνοχη στην σκεψη ενος ανθρωπου που εχει επιρροες απο τοσο ετεροκλητες πηγες.

Ως φιλοσοφικο εργο ειναι ρωμαλεο οπως και τα φιλοσοφικα εργα της αρχαιοτητας. Ως βιβλιο φυσιοδιφη αποτελει υμνο στην ομορφια και το μεγαλειο της φυσης. Ως λογοτεχνικο εργο ειναι μεγαλειωδες στην χρηση παρομοιωσεων, εικονων, συνειρμων, ποιητικης διαθεσης και συγγραφικης δεινοτητας.

Για εμενα η ζωη ειναι ολα τα ετεροκλητα πραγματα που σκεφτηκαν οι ανθρωποι κατα καιρους συνδυασμενα σε ενα αρμονικο συνολο. Για αυτο με αγγιξε τοσο πολυ αυτο το βιβλιο. Γιατι αποτελει ζωντανο δειγμα οτι η σκεψη του ανθρωπου μπορει να βρει αρμονια σε πραγματα τα οποια φαινονται ασυμβιβαστα μεταξυ τους. Ειναι η προσπαθεια ενος ανθρωπου να στοχαστει πανω στα θεμελιωδη θεματα της ανθρωπινης υπαρξης. Απομακρυσμενος ο Θορω απο την βαβουρα της πολης βρισκει στην φυση την ησυχια και τον χρονο να στοχαστει. Οχι μονο να στοχαστει αλλα και να ζησει. Οχι μονο να διαβασει Ομηρο και αρχαιους τραγικους αλλα να φυτεψει καλαμποκι μονος του και να χτισει την καλυβα με τα χερια του. Πνευματικη και χειρωνακτικη προσπαθεια μαζι, οχι ασυνδετες μεταξυ τους αλλα αρμονικα δεμενες.

Περα απο την ευτελεια και το ευημερο των βιβλιων της εποχης μας (και καθε εποχης) τα οποια μεταδιδουν την σπασμενη και διαλυμενη εικονα της ζωης που εχουν οι συγγραφεις τους για αυτην ο Θορω καταφερνει να μεταδωσει την βαθεια κατανοηση που απεκτησε για την ζωη. Οχι μονο διαβαζοντας αλλα και ζωντας. Το βιβλιο ειναι μια εκκληση για διαγραφη ολων των συνηθισμενων αντιληψεων και εικονων που εχουμε για την ζωη ωστε να την δουμε με μια νεα, φρεσκια ματια. Οχι στο τι σου λενε οι αλλοι αλλα το τι βλεπεις εσυ. Οχι τα συμπερασματα των αλλων αλλα τα συμπερασματα τα δικα σου μεσα απο την ζωη σου και τα βιωματα σου.

Το Walden οπως και καθε βιβλιο που σεβεται τον εαυτο του δεν ειναι για να το παρεις στην παραλια ουτε να το διαβασεις στο δρομο καθως περπατας (το εχω δει ΚΑΙ αυτο). Ειναι βιβλιο που θελει ησυχια και υπομονη, αργο διαβασμα. Οπως λεει και ο ιδιος ο Θορω στο βιβλιο του για τα βιβλια που εχουν θεωρηθει κλασσικα:"τα βιβλια πρεπει να διαβαζονται με την ιδια περισκεψη και αυτοσυγκρατηση με την οποια γραφτηκαν". Θελει να μπορεις να αφεθεις και να νιωσεις. Συμφωνεις η οχι με τα λεγομενα του συγγραφεα, αυτος εχει τον μαγικο τροπο να τον ακολουθησεις βημα βημα στο διανοητικο του ταξιδι. Σου απλωνει το χερι και εσυ το μονο που πρεπει να κανεις ειναι να τον ακολουθησεις για μια βολτα στο δασος.

Θα εγραφα και αλλα πολλα αλλα ηδη ξεφυγα. Για εμενα το Walden ηταν υπεροχα απολαυστικο και διαφωτιστικο. Οταν το εκλεισα ενιωσα οτι ειχα γεμισει με ενεργεια και δυναμη, σκεψεις που θελω να κανω πραξεις. "Απλοτης, απλοτης, απλοτης" διακηρυσσει ο συγγραφεας με τον εναν η τον αλλον τροπο στο βιβλιο του. Η τεχνιτη πολυπλοκοτητα των ζωω μας μας εχει καταστρεψει. Η ουσια ειναι παντοτε απλη. Δεν χρειαζεται πολλα σχολια και σκεψεις. Θελει δυνατη καρδια, ρωμαλεο μυαλο, και την διαθεση του μικρου παιδιου να ανακαλυψει τον κοσμο γυρω του απο το μηδεν.

13 σχόλια:

Lucrezia είπε...

Πρώτη φορά που έπεσε στα δικά μου χέρια ο Θορώ ήταν μέσω του αγοριού μου όταν προτωγνωριστήκαμε. Ο ενθουσιασμός του για τον συγκεκριμένο συγγραφέα και για τα πιστεύω του με ιντρικάραν τόσο πολύ που "ρουφήχθηκα" και εγώ στους στοχασμούς και το ενγχείρημα αυτό του νεαρού Θορώ. Simplicity, simplicity, simplicity.

Και με το μανιφέστο του να διακυρήσσει ότι "I went to the woods because I wished to live deliberately, to front only the essential facts of life, and see if I could not learn what it had to teach, and not, when I came to die, discover that I had not lived. I did not wish to live what was not life, living is so dear; nor did I wish to practise resignation, unless it was quite necessary. I wanted to live deep and suck out all the marrow of life, to live so sturdily and Spartan- like as to put to rout all that was not life, to cut a broad swath and shave close, to drive life into a corner, and reduce it to its lowest terms, and, if it proved to be mean, why then to get the whole and genuine meanness of it, and publish its meanness to the world; or if it were sublime, to know it by experience, and be able to give a true account of it in my next excursion. For most men, it appears to me, are in a strange uncertainty about it, whether it is of the devil or of God, and have somewhat hastily concluded that it is the chief end of man here to "glorify God and enjoy him forever."

Τι άλλο μπορεί να πει κανείς διαβάζωντας αυτά τα λόγια. Μόνο βαθιά αξιοπρέπεια και σεβασμό μπορείς να δώσεις για το πόσο απλά κατάφερε να περιγράψει του πως είναι πραγματικά να ζει κανείς.

Υπέροχη η αποψινή σου ανάρτηση Αλχημιστή. Με άγγιξε πολύ! Χαίρομαι που βρήκες τον θορώ!

Καλό σου βράδυ!

Ο Αλχημιστης είπε...

@ Lucrezia

Σε ευχαριστω πολυ για τα καλα σου λογια. Ο Θορω απλα μπηκε στην λιστα με τους αγαπημενους μου αμερικανους συγγραφεις. Ναι αξιοπρπεια και σεβασμο μονο μπορεις να δωσεις. Τοσο απλος και ειλικρινης. Με μια γλωσσα που τσακιζει κοκκαλα κυριολεκτικα με την δυναμη και την απλοτητα της.

Να εισαι καλα που περασες. Σε ευεχαριστω!

AnD είπε...

Ακούγεται πολύ ενδιαφέρον και μπαίνει στα προσεχώς.
Αχ αυτή η απλότητα...!
Πώς μπήκαμε σ'αυτό το τριπάκι σιγά-σιγά κι έχουμε απομακρυνθεί τόσο από τα απλά και όμορφα που υπάρχουν σ'αυτό τον κόσμο; Είναι όλα εδώ κι εμείς δεν τα βλέπουμε. Τα ψάχνουμε αλλού κι αυτά είναι πάντα εδώ... Και το χειρότερο είναι οτι μοιάζει να βάζουμε τα δυνατά μας για να τα καταστρέψουμε...

Για τον κανόνα σου τι να πω. Δεν έχει ποτέ που μένουν ως είχαν. Αλλάζουν... Και τότε προκύπτουν άλλα μέχρι που αλλάζουν κι αυτά.
Προσωπικά αγαπώ την καλή κριτική. Το να διαβάσω κάτι που μου άρεσε και να μοιραστώ τον ενθουσιασμό μου. Είναι γενναιοδωρία.
Με την κακή κριτική έχω ένα θέμα. Δεν μπορώ να καταλάβω από πού πηγάζει και σε τι αποσκοπεί...

Καλημέρα!

serenata είπε...

Ως βιβλιοφάγος μου αρέσει να ακούω για βιβλία που άρεσαν....
Η ανάλυση σου μπορώ να πω με ιντρίγκαρε.
Οσο πάει και μεγαλώνει η λίστα των βιβλίων που θέλω να διαβάσω, ακόμα....
Χαιρετώ!

Ἅ λ ς είπε...

ωω κάνω και γω αλλά η δική σου αναρτηση, τεράστια. χιχι..
καταρχας γελασα με τις δικαιολογιες των πρωτων παραγραφων. Ενταξει καλέ μας έπεισες! Μην αγχωνεσαι δε θα σε κατηγορίσουμε :)

το βιβλίο ενδιαφερον ακουγεται και βασικά φαίνεται ποσο σου άρεσε απο το πως το περιγραφεις!

καλά νέα διαβάσματα λοιπον!

ασωτος γιος είπε...

δεν τον ήξερα και γω , χαίρομαι που μου τον σύστησες τόσο ... δυναμικά θα έλεγα
λατρεύω τα βιβλία

.... είπε...

το καλό βιβλίο δεν είναι ανάγκη να είναι εξειδικευμένο..τα απλά είναι και τα όμορφα..Όπως η αλήθεια..είναι μόνο μια...και συνήθως όμορφη και τόσο φωτεινή..λιτή.Προστέθηκε ένα ακόμα βιβλίο στα υπόψη μου!:)

Ο Αλχημιστης είπε...

@ ΑnD

Δυστυχως οταν λες στους αλλους οτι αποζητας την απλοτητα νομιζουν οτι εισαι απλοικος. Τετοια αλλοιωση εχουν προκαλεση στην γλωσσα. Λες και απλοτητα και απλοικοτητα ειναι το ιδιο πραγμα.

Οταν μαθουν να ξεχωριζουν την ουσια των λεξεων τοτε ισως μαθουν να καταλαβαινουν και πως να ζησουν.

Τα φιλια μου!

Ο Αλχημιστης είπε...

@ serenata

Δυστυχως serenata μου και εγω θελω να διαβασω διαφορα βιβλια που εχω υποψιν μου αλλα οσο περνα ο καιρος τοσο με μεγαλυτερη δυσκολια διαβαζω...

Τουλαχιστον χαιρομαι που καταφερα να τελειωσω αυτο το υπεροχο βιβλιο.

Την καλησπερα μου!

Ο Αλχημιστης είπε...

@ Αλς

Καταρχην χαιρομαι που σε εκανα να γελασεις. Απλα τα εγραψα αυτα για να γλιτωσω τα σχολια του τυπου "ναι αλλα αφου δεν σου αρεσει γιατι το κανεις".

Σε ευχαριστω πολυ για την ευχη και σου ευχομαι και εσενα να βρισκεις βιβλια που πραγματικα σε ενθουσιαζουν.

Τα φιλια μου!

Ο Αλχημιστης είπε...

@ ασωτος γιος

Οταν ενθουσιαζομαι με κατι παντα βγαινει στις συζητησεις που κανω.

Να εισαι καλα!

Ο Αλχημιστης είπε...

...

Ναι στα απλα πραγματα βρισκεται η ευτυχια και η αληθεια. Ελπιζω να νιωσεις και εσυ οπως ενιωσα οταν το τελειωσα.

Φιλια πολλα! Την καλησπερα μου!

JonyG είπε...

υπέροχο, μαγικό post...εννοείται ότι με πόρωσες αρκετά για να πάω να το πάρω σφαίρα!
και άκου να σου πω κάτι: ΑΥΤΟ που έκανες είναι η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ανάλυση ενός βιβλίου, αυτό δλδ που μας βγάζει μέσα μας στον καθένα, και όχι οι γλαφυρές μαλακίες του στυλ "στο βιβλίο αυτό ο ήρωας τρώει γιουβέτσι, κάνει κακά του και μετά ακούει manowar"
εύγε!!!