Κυριακή, 26 Φεβρουαρίου 2012

Το να υπαρχεις δωρικος.

Θυμαμαι τοτε στο Γυμνασιο, μας ειχε βαλει ενα τεστακι ο καθηγητης της ιστοριας με θεμα: "που θα θελατε να ζειτε? Στην αρχαια Αθηνα η στην αρχαια Σπαρτη? Δικαιολογηστε την απαντηση σας". Περα απο την αφελεια της ερωτησης, που πλεον με κανει να εξοβελισω τον εν λογω καθηγητη στο προσωπικο πανθεο των πιο γελοιων ανθρωπων που εχω γνωρισει, η ερωτηση περιειχε και δολιοτητα. Θα επρεπε να ξερει ο γελοιος δασκαλακος της δεκαρας οτι με την εικονα που ειχαν οι μαθητες για την αρχαια Σπαρτη το 99% αυτων θα επελεγε την αθηνα. Δεν θυμαμαι την στατιστικη των απαντησεων.

Αλλα αν σκεφτεις οτι οι μαθητες μεγαλωναν παραδειγματος χαριν με την λανθασμενη εικονα οτι οι λακεδαιμονιοι πεταγαν τα αρρωστα παιδια στον Καιαδα, οτι απο τεχνες δεν αφησαν τιποτα κοκ ειναι εμφανες γιατι οι μαθητες θα επελεγαν την αθηνα να ζησουν. Μια και το ανεφερα να προσθεσω εδω οτι επιτοπιες ερευνες που εγιναν εκει που θεωρουνταν οτι βρισκεται ο Καιαδας δεν αποκαλυψαν οστα μικρων παιδιων. Τα μικροτερης ηλικιας οστα που βρεθηκαν ηταν ανδρος 25 ετων περιπου. Εικαζεται οτι ο Καιαδας ηταν χωρος εξοριας για τους εγκληματιες και τους παρανομους. Αξιζει να κανετε μια ερευνα σε εγκυρες πηγες για αυτο το θεμα.

Και αναρωτιομουν, παυοντας να ειμαι αμουστακο παιδι, ποια ειναι η πραγματικη συνεισφορα της αρχαιας Σπαρτης στα νεοτερα χρονια, αν υπαρχει καποια. Για την αρχαια Αθηνα τα ξερουμε ολα πολυ καλα: φιλοσοφια, δημοκρατια, πολιτισμος, τεχνες, γραμματα, επιστημες. Η Σπαρτη? Τι εμεινε απο αυτην? Η πολεμοχαρης προδιαθεση της? Ο Λεωνιδας στις θερμοπυλες?

Και να λοιπον μια μερα που συζητουσα με εναν φιλο για την ιστορια της αρχαιας Σπαρτης, τα ηθη και τα εθιμα της μου ηρθε ξαφνικα: η συνεισφορα της σπαρτης ειναι στην σφαιρας της ζωης και της λιτοτητας. Ειναι πραξη η παρακαταθηκη της αρχαιας σπαρτης οχι φιλοσοφια.

Στην εποχη που νιωθεις οτι πνιγεσαι με τις ανεσεις που σου προσφερονται, λυσεις για την καθε σου μικρη αναγκη, προσφορες για ευκολια και γρηγοροη απολαυση ο δωρικος τροπος ζωης ορθωνεται γιγαντιαιος, εξαισιος, λαμπερος. Ειναι ο τροπος της προσπαθειας, της μαχης, της συγκρουσης. Ειναι η φιλοσοφια του να ζεις αυταρκης. Να κοβεις τις πολλες πολυτελειες, να ζεις λακωνικος, απλος, ελευθερος. Γιατι οσο κοβεις τις εξαρτησεις σου απο τις πολυτελειες τοσο λιγοτερο νιωθεις οτι εξαρτασαι απο πραγματα. Και αυτο ειναι ελευθερια.

Η παρακαταθηκη της αρχαιας σπαρτης ειναι ο τροπος του φιλοσοφειν λακωνικα. Ειναι ο τροπος της νηφαλιας σκεψης και των λιγων λογων. Ειναι η φιλοσοφια της πραξης εναντι στην φιλοσοφια της θεωριας. Ειναι η φιλοσοφια που φαινεται καθαρα στο δωρικο στυλ του Παρθενωνα: απλος, απεριττος, αυστηρος.

Μεσα στην κοινωνια των χαχανων και της σαχλας ειναι η αυστηροτητα και το σταθερο βλεμμα του ανθρωπου που στοχαζεται, η ηρεμια και η αυτοσυγκεντρωση του πολεμιστη πριν την μαχη.

Ειναι ο θριαμβος της προσπαθειας μεσα στην αντιξοοτητα, η προσπαθεια η ψυχικη και η σωματικη, το ψυχικο σθενος. Ειναι να μην λιποτακτεις με την πρωτη δυσκολια, να αγωνιζεσαι, να πεθαινεις μεσα στην φωτια της μαχης.

Ειναι η σοφια του μυθικου Λυκουργου που ονειρευτηκε μια κοινωνια βασισμενη πανω στην παιδεια. Ειναι η θηλυκη πεδιαδα του Ευρωτα που μαγνητιζει την καρδια σου, και ο Ταυγετος, ο σκληρος νομοθετης που ελεγε και ο Καζαντζακης.

Η πνευματικη προσπαθεια ειναι που διδασκει η αρχαια σπαρτη μαζι με την σωματικη προσπαθεια. Ειναι να μην λυγας. Ειναι η περηφανια του αρχαιου λακεδαιμονιου που δεν χρειαστηκε ποτε να τειχησει την πολη του.

Αυτα θα του εγραφα του καθηγητη αν τα εγραφα τωρα, αντρας 28 ετων. Και δεν θα με ενοιαζει αν επαιρνα 20 η 0. Το ιδιο θα μου εκανε.

10 σχόλια:

ΛΥΧΝΟΣ ΚΑΙΟΜΕΝΟΣ είπε...

και πολύ καλά θα έκανες που δεν θα σ’ ένοιαζε το τι βαθμό θα πάρεις.
ώριμος, τώρα πια κατάλαβες πως η Σπάρτη είναι ένα φως που λάμπει, ανάμεσα σε ελάχιστα άλλα λαμπερά.
είναι το κουκούτσι μιας ζωής ουσιαστικής, χωρίς φτιασίδια περιττά, ζωής λιτής και γενναίας, με αντοχή, ουσία και νόημα που τον πλούτο της δεν τον κραυγάζει παρά τον κρατά φυλαγμένο καλά στο ήθος της, στον πυρήνα της, στην ουσία της.

να είσαι καλά Αλχημιστάκο μου!

.... είπε...

μέσα από τη ματιά του ώριμου άντρα!!πως αλλάζουν οι γνώμες..με το χρόνο!...

Ρασκόλνικοφ είπε...

Βασικά όλη η αρχαία ιστορία είναι αθηνοκεντρική!!!Οι πηγές για τις υπόλοιπες πόλεις είναι λίγες,ενώ ακόμα και αυτά που ξέρουμε για τη Σπάρτη δεν ξέρουμε αν ανταποκρίνονται τόσο στην πραγματικότητα διότι απειχούν κυρίως φιλολακωνικές φιλοσοφικές απόψεις του 4ου αιώνα που φτιάχνουν κάτι το ιδανικό!!Επομένως αν με ρωτούσε ποτέ ένας καθηγητής κάτι τέτοιο θα του έλεγα ότι δεν μπορώ να του απαντήσω γιατί δεν ξέρω τα απαραίτητα στοιχεία για να αποφασίσω!!Εδώ νομίζω κολλάει και το σωκρατικό "Έν οίδα ότι ουδέν οίδα"!!Αλλά πάντως ο σπαρτιατικός τρόπος σκέψης ήταν πιο φιλοσοφημένος από τον Αθηναικό!!

Ο Αλχημιστης είπε...

@ Λυχνος Καιομενος

Ετσι οπως τα λες ειναι. Με συγκινησε το σχολιο σου. Να μου εισαι καλα! Φιλια!

Ο Αλχημιστης είπε...

@ ...

Ετσι ειναι, οσο περνουν τα χρονια βλεπεις τα πραγματα πιο βαθεια και ουσιαστικα. Ετσι δεν θα επρεπε να ειναι? Τι νοημα θα ειχε αν μεναμε παντα στασιμοι?

Τα φιλια μου!

Ο Αλχημιστης είπε...

@ Ρας

Εχεις δικιο σε αυτο που λες, αλλα η αναρτηση μου δεν ειχε ιστορικο χαρακτηρα. Ειναι το τι αντιλαμβανομαι εγω απο την αρχαια σπαρτη, στο βαθμο που η ιστορια δεν μπορει να μας πληροφορησει.

Οπως λες περιεργως για την αρχαια Σπαρτη οι πηγες ειναι πολυ λιγες.

Εχω βρει δυο βιβλια με αξιοπιστες πηγες και αναλυση, και τα δυο του Paul Cartledge, καθηγητη αρχαιας ελληνικης ιστοριας στο πανεπιστημιο του Cambridge.

Ειναι:

Sparta and Lakonia: a regional history 1300 to 362 BC, εκδοσεις Routledge

και

Hellenistic and Roman Sparta: a tale of two cities, εκδοσεις Routledge.

Καλυπτουν ολο το χρονολογικο φασμα, ως την ρωμαικη κατακτηση και τα δυο ειναι πολυ ενδιαφεροντα βιβλια. Φανταζομαι σαν ιστορικο θα σου ειναι πολυ χρησιμα.

Τα εχω και σε τυπωμενη και σε ηλεκτρονικη μορφη, και θα σου εστελνα την ηλεκτρονικη μορφη αλλα δυστυχως στο blog σου δεν εχεις το mail σου. Παντως ψαξτα αξιζουν πολυ.

serenata είπε...

Δεν είναι μόνο η λιτότητα που μας δίδαξε η Σπάρτη.
Είναι και η θέση της γυναίκας!
Ας μην ξεχνάμε πως η Αρχαία Αθήνα ήταν μια πόλη για άντρες.
Ακόμα και στις κωμωδίες/τραγωδίες το ρόλο των γυναικών τον έπαιζαν άντρες.
Στην πραγματική ζωή η γυναίκα δεν είχε κανένα δικαίωμα.
Στην αρχαία Σπάρτη όμως οι άντρες υπολόγιζαν τη γνώμη των γυναικών.

Aerlyn0204 είπε...

Υποκλονομαι καλε μου Αλχημιστη...Ειναι απο τα πιο ομορφα που εχεις γραψει...Ποσο δικιο εχεις και ποσο ομορφη γραφη...Με μαγνητισες αληθεια...Τα φιλια μου και καλο μηνα!!! :)

Ἅ λ ς είπε...

28 λοιπον! :D χεχε..

στο θεμα μας, εγω παντα την Σπάρτη υποστηριζα σε αυτες τις διαμαχες-ερωτησεις για τους λογους που αναφερεις. Το μετρο κυριως, η αυταρκεια, η αυτοπεποιθηση!

Ἅ λ ς είπε...

28 λοιπον :D

στο θέμα μας, και γω σε τετοιες ερωτησεις, διαμαχες την σπαρτη υποστηριζα για το μετρο, την αυτοπεποιθηση, την αυταρκεια!!