Τετάρτη, 30 Σεπτεμβρίου 2009

Essay on man-Alexander Pope

Οταν σκεφτομαι ποιηματα που πραγματικα αγγιζουν ολο μου το ειναι και οχι ξεχωριστα κομματια του εαυτου μου, το πρωτο που μου ερχεται ειναι το Essay on Man του Alexander Pope. Το εν λογω ποιημα ειναι ενα περιεργο υβριδιο. Ειναι πραγματεια γραμμενη σαν ποιημα, με ολα τα μαγικα στοιχεια της ποιησης.
O Alexander Pope υπηρξε ενας απο τους μεγαλυτερους ποιητες του 18ου αιωνα, ισαξιος σε μεγαλειο με τον Shakespeare και τον Tenysson. Ισως και με τον Δαντη θα προσθετα εγω. Στοιχεια για την ζωη του μπορουν να βρεθουν ευκολα οποτε θα εστιασω στο εργο του "Essay on Man".
Κανενα ποιημα δεν μου εχει δημιουργησει τετοια αισθηματα ισως με εξαιρεση την "Θεια Κωμωδια" του Δαντη. Ο τροπος γραφης, το μεγαλειωδες οραμα του δημιουργου, η βαθεια κατανοηση της φυσης του ανθρωπου ειναι απο τα ξεχωριστα στοιχεια του εργου. Ο τονος του μοιαζει λιγο με επικη ποιηση αλλα το θεμα και ο σκοπος του δεν ειναι ο ιδιος. Δεν εχει σκοπο να αναψυσει τον ανθρωπο στα μεγαλυτερα υψη, να εξυμνησει τις αρετες και το θαρρος του, την ηρωικη του προδιαθεση και να τον φτασει στο μεγαλειο των θεων. Σκοπος του ειναι να δει τον ανθρωπο στα ματια χωρις να φοβαται το τι θα δει....Επιχειρει να εντοπισει και να αναλυσει την θεση του ανθρωπου στο συμπαν, αλλα και την θεση του ανθρωπου στην κοινωνια, και σε σχεση με τον εαυτο του...Η ευτυχια, σαν ιδανικο και σκοπος ζωης αναλυεται και αυτη.
Η δημιουργια του Pope χωριζεται σε τεσσερις ενοτητες, τις επιστολες, ετσι ωστε η αναλυση να γινει πιο κατανοητη και ευκολη. Συγκεκριμενα εξεταζεται η φυση και η κατασταση του ανθρωπου σε σχεση με:

1) Το συμπαν
2) Τον εαυτο του σαν ξεχωριστη υπαρξη
3) Την κοινωνια
4) Την ευτυχια

Αυτη ειναι η διαρθρωση του εργου. Δεν ξερω αν υπαρχει ελληνικη μεταφραση οποτε θα παραθεσω μερικα απο τα πιο αγαπημενα μου αποσπασματα μαζι με την μεταφραση που βαναυσα θα επιχειρησω να κανω. Με συγχωρειτε εκ των προτερων για την βαναυσοτητα του εγχειρηματος αλλα θελω να δωσω μια αισθηση του μεγαλειωδους αυτου εργου στους αναγνωστες που δεν γνωριζουν καλα αγγλικα. Οπως ειναι γνωστο ομως καθε μεταφραση του πρωτοτυπου μειωνει την αισθητικη αξια του ποιηματος. Αλλα τελοσπαντων θα κανω μια προσπαθεια...Παμε λοιπον...


Know then thyself, presume not God to scan,
The proper study of mankind is Man.
Placed on this isthmus of a middle state,
A being darkly wise and rudely great:
With too much knowledge for the Sceptic side,
With too much weakness for the Stoic's pride,
He hangs between, in doubt to act or rest;
In doubt to deem himself a God or Beast;
In doubt his mind or body to prefer;
Born but to die, and reas'ning but to err;
Alike in ignorance, his reason such,
Whether he thinks too little or too much;
Chaos of thought and passion, all confused;
Still by himself abused or disabused;
Created half to rise, and half to fall:
Great lord of all things, yet a prey to all;
Sole judge of truth, in endless error hurl'd;
The glory, jest, and riddle of the world!

(...)

Two principles in Human Nature reign,
Self-love to urge and Reason to restrain;
Nor this a good, nor that a bad we call;
Each works its end, to move or govern all:
And to their proper operation still
Ascribe all good, to their improper, ill.

(...)

In lazy apathy let Stoics boast
Their virtue fix'd; 'tis fix'd as in a frost;
Contracted all, retiring to the breast;
But strength of mind is Exercise, not Rest:
The rising tempest puts in act the soul,
Parts it may ravage, but preserves the whole.
On life's vast ocean diversely we sail,
Reason the card, but Passion is the gale;
Nor God alone in the still calm we find,
He mounts the storm, and walks upon the wind.


Μεταφραση
************
Να γνωρισεις λοιπον τον εαυτο σου, θεώρησε οτι θεός δεν είσαι για να αναζητεις,
Η πρεπουσα μελετη της ανθρωποτητας ειναι ο ανθρωπος,
βρισκομενος στον ισθμο μια μεσης καταστασης,
ενα ον σκοτεινα σοφο, και προκλητικα μεγαλειωδες:
με υπερβολικη γνωση απο την πλευρα του σκεπτικιστη,
με πολλες αδυναμιες για την περηφανια του στωικου,
Στεκεται στο ενδιαμεσο, αμφιβαλλοντας αν θα δρασει η θα μεινει απραγος,
γεματος αμφιβολιες για το αν θα θεωρησει τον εαυτο του θεο η ζωο,
γεματος αμφιβολιες για τον αν θα προτιμησει το σωμα του η την ψυχη του,
γεννημενος για να πεθανει, σκεφτεται για να σφαλει,
παρομοια με την αγνοια, η λογικη του τετοια,
ειτε σκεφτεται παρα πολυ η παρα πολυ λιγο,
χαος της σκεψης και παθους, ολα μπερδεμενα,
ακομα απο τον ιδιο του τον εαυτο να πεφτει στην καταχρηση και να ανακαμπτει,
Δημιουργημενος κατα το ημισυ για να ανυψωνεται, και κατα το ημισυ για να καταβαραθρωνεται,
Μεγας αρχοντας των παντων, αλλα παρολα αυτα το θυμα σε καθε τι,
ο μονος κριτης της αληθειας, χτυπημενος απο ατελειωτα λαθη,
Το μεγαλειο, το αστειο και το αινιγμα του κοσμου (ο ανθρωπος).

(...)

Δυο νομοι βασιλευουν στην ανθρωπινη φυση,
η αγαπη προς τον εαυτο του για να παροτρυνει και η λογικη για να περιοριζει,
ουτε αυτο θεωρουμε ως καλο ουτε εκεινο ως κακο,
καθε ενα (απο τα δυο) λειτουργει προς την δικη του κατευθυνση, να κινει η να εξουσιαζει τα παντα,
και στην σωστη λειτουργια τους τoυς αποδιδουμε (τον χαρακτηρισμο αυτων των δυο) ολα τα καλα, στην κακη λειτουργια τους το αρρωστο.

(...)

Αφηστε τους στωικους (φιλοσοφους) να περιαυτολογουν για την τεμπελικη απαθεια τους, οι αρετες τους σταθερες,
σταθερες σαν να βρισκονται μεσα στον παγετο, ολες (οι αρετες τους) συμπτυγμενες μεσα στο στηθος τους,
ομως η δυναμη του μυαλου ειναι η εξασκηση οχι η στασιμοτητα,
η αναδυομενη τρικυμια βαζει την ψυχη σε δραση,
μπορει να καταστρεφει τα επιμερους κομματια αλλα διατηρει το ολον,
στης ζωης τον αχανη ωκεανο σαλπαρουμε με διαφορους τροπους,
η λογικη ειναι το διαβατηριο αλλα το παθος ειναι η θυελλα,
ουτε τον Θεο δεν μπορουμε να βρουμε στην ηρεμια,
ιππευει την θυελλα, και περπατα πανω στον ανεμο.

Πηγη: Poets' Corner, http://theotherpages.org/poems/pope-i.html
Αρχικη Πηγη: The Complete Poetical Works of Alexander Pope, Student's Cambridge Edition, Houghton Mifflin Company, 1903 (edited by H.W. Boynton)

Παρασκευή, 25 Σεπτεμβρίου 2009

Οι αποχρώσεις της χαράς



Μάταια προσπαθώ να αναγκάσω την σκέψη μου να εστιάσει σε κάτι συγκεκριμένο για να γράψω. Μάλλον έχει να κάνει με το γεγονός ότι αυτό τον καιρό αποφεύγω να απασχολώ το νού μου με οτιδήποτε θέλει επίπονη ανάλυση και σκέψη. Προτιμώ να αφήνω το μυαλό μου να ξεκουράζεται απο αυτά που με προβληματίζουν...Αλλά επειδή θέλω να γράψω κάτι θα πιέσω τον εαυτό μου να γράψει. Εξάλλου δεν έχω τη ιδιότητα του συγγραφέα ή του ποιητή οπότε η έμπνευση δεν έχει να κάνει με αυτά που γράφω.
Γενικά έχω το συνήθειο να παρατηρώ τον κόσμο έξω. Όχι από έλλειψη διακριτικότητας ή τακτ, αλλά επειδή πιστεύω ότι έξω βλέπεις πολύ ενδιαφέροντα είδη ανθρώπων. Αυτό το οποίο έχω παρατηρήσει και έχουν κοινό οι περισσότεροι έξω είναι η έλλειψη φωτεινότητας στα πρόσωπα τους...Βλέπεις πρόσωπα αγέλαστα, σκυθρωπα, μουντά καί άχρωμα. Αν τύχει και δείς καμιά παρέα να γελά, θα είναι αυτό το νευρικό, συνεχές καί αφύσικο γέλιο που νιώθεις ότι πιέζεται να βγεί στην επιφάνεια ή είναι το γέλιο ανθρώπου που δεν χαίρεται αλλά μάλλον βρίσκεται σε ένα είδος έκστασης, όπως συμβαίνει με τους μεθυσμένους. Είναι μια περίεργη κατάσταση ευθυμίας παρά απόρροια χαράς ή εκδήλωση ανθρώπου που εκείνη την στιγμή νιώθει ευτυχισμένος.
Είναι κάτι που νομίζω όλοι το έχουμε παρατηρήσει γύρω μας. Καί το πραγματικά εντυπωσιακό της υπόθεσης είναι ότι παρόλο που είναι σχετικά εύκολο να διακρίνουμε την "ποιότητα", την χροιά αν προτιμάτε, της λύπης, το είδος, την ένταση καί την διακύμανσή της, συνήθως αποτυγχάνουμε να εντοπίσουμε το πόσο χαρούμενος είναι κάποιος. Γιατί συμβαίνει άραγε αυτό? Μήπως ο εγκέφαλος εστιάζει πιο πολύ στα αισθήματα πόνου καί δυστυχίας παρά στα συναισθήματα χαράς τα οποία δεν θεωρεί σαν κάτι ξεχωριστό? Με άλλα λόγια ο άνθρωπος εστιάζει πιο πολύ στα πράγματα που τον θλίβουν ώστε να τα ξεπεράσει ή να βρεί τρόπους να τα διώξει?
Το πρόβλημα είναι εκτενές καί θα ήμουν αφελής να πιστεύω ότι μπορεί να εξαντληθεί σε μια ανάρτηση. Ωστόσο, καί για να κάνω την σύνδεση με αυτά που έλεγα παραπάνω,μου κάνει φοβερή εντύπωση που αποτυγχάνουμε να εντοπίσουμε αν υπάρχει διαφορά στην χαρά που προκαλείται απο πχ την δημιουργία, την επιβεβαίωση των δυνατοτήτων μας από τον εαυτό μας, την βελτίωση των ικανοτήτων ή των δεξιοτήτων μας ή την επίτευξη ενός στόχου. Μάλλον έχει να κάνει με τις εμπειρίες "χαράς" που έχουμε δοκιμάσει στην ζωή μας, δηλαδή τα διαφορετικά πράγματα που μας δημιούργησαν το αίσθημα της χαράς. Δεν νομίζω ότι έχει μεγάλη σημασία να βάζουμε όλα τα πράγματα που μας κάνουν χαρούμενους στο ίδιο τσουβάλι. Νομίζω ότι είναι πιο βοηθητικό (στο να αντλήσουμε τα μέγιστα απο τις στιγμές που μας κάνουν να ευτιχισμένους) το να μπορούμε να σκεφτόμαστε (έστω και διαισθητικά καί όχι λογικά) το γιατί νιώθουμε ευτυχισμένοι την δεδομένη στιγμή, όπως κάνουμε καί όταν νίωθουμε ότι κάτι δεν μας πάει καλά. Να μπορούμε να κατανοήσουμε με την ψυχή και την καρδιά την ξεχωριστή σημασία της κάθε λεπτής, σχεδόν αδιόρατης, απόχρωσης του συναισθήματος καί να το νίωσουμε σε όλο του το μεγαλείο, χωρίς να το συγχέουμε με άλλα παρόμοια.


Καί όλα αυτά μάλλουν έχουν κάποια αξία διότι η πανέμορφη παλέτα των χρωμάτων της ζωής είναι πιο μεγάλη και πλούσια απο αυτές των ζωγράφων.

Σάββατο, 19 Σεπτεμβρίου 2009

Ο τρόμος της ύπαρξης

Το να υποψιάζεσαι την θνητότητά σου είναι το να γνωρίζεις την απαρχή του τρόμου.

Το να γνωρίζεις πέρα απο κάθε αμφιβολία ότι είσαι θνητός, σημαίνει το τέλος του τρόμου.

Τρίτη, 1 Σεπτεμβρίου 2009

Καλο χειμωνα!!

Με την φραση που οι περισσοτεροι απεχθανονται αυτη την περιοδο του χρονο θα τιτλοφορησω την αναρτηση μου! Καλο χειμωνα λοιπον σε ολους τους διαδικτυακους φιλους μου! Ελπιζω να περασατε καλα, να ξεκουραστηκατε διπλα στην φυση και να απολαυσατε την παντα αξεπεραστη παρεα της. Γυρισα και εγω στην βαση μου και πλεον τα κεφαλια μεσα. Περασα πολυ ομορφα τον ενα μηνα που πηγα διακοπες στο εξωχικο μου. Γεμισαν οι μπαταριες και τωρα νιωθω ετοιμος για νεες συγκινησεις! Δεν θα πω περισσοτερα μια και απλα ηθελα να πω ενα γεια. Θα επιστρεψω συντομα για να αναρτησω τις σκεψεις που εκανα αυτο το καλοκαιρι.
Σας αφηνω με ενα υπεροχο τραγουδι που ακουσα προσφατα και με γεμισε ελπιδα οτι το καλο ελληνικο τραγουδι, με στιχο ευαισθητο και με νοημα, χωρις κιτς και κλισε, δεν εχει πεθανει ακομα. Ονομαζετε "Να με αγαπας" σε στιχους της Λινας Νικολακοπουλου και μουσικη του Carlos Libedinsky. Απολαυστε το.